कलिला विद्यार्थी र कडा लागु पदार्थ -भविष्य खोसिँदै गएको मौन संकट
इन्द्र प्रसाद ओली
कलिला विद्यार्थी भनेका देशका भोलिका कर्णधार हुन् । उनीहरूको हातमा कलम हुनुपर्ने बेला, दुर्भाग्यवश आज केही हातमा सुई, चुरोट, गाँजा र अझै खतरनाक कडा लागु पदार्थ देखिन थालेका छन् । यो केवल केही परिवारको समस्या होइन, यो हाम्रो समाज, शिक्षा प्रणाली र राज्य संयन्त्रकै गम्भीर चेतावनी हो ।
विद्यालय जाने उमेरमा लागु पदार्थप्रति आकर्षण बढ्नु स्वाभाविक जिज्ञासाबाट सुरु हुन्छ । तर जिज्ञासालाई सही दिशामा डोर्याउन नसक्दा त्यसले लतको रूप लिन्छ । साथीको दबाब, अभिभावकसँग संवादको कमी, डिजिटल माध्यममार्फत सहज पहुँच र पढाइ-जीवनको बढ्दो मानसिक तनावले विद्यार्थीलाई गलत बाटो रोज्न बाध्य बनाइरहेका छन् ।
लागु पदार्थको प्रभाव क्षणिक देखिए पनि यसको क्षति दीर्घकालीन हुन्छ । पढाइमा ध्यान नलाग्ने, अनुशासनहीनता बढ्ने, स्वास्थ्य बिग्रने र अन्ततः अपराधतर्फ धकेलिने जोखिम यससँगै आउँछ । यसरी एक जना विद्यार्थी बिग्रनु भनेको एउटा परिवार मात्र होइन, समाज र राष्ट्रको भविष्य कमजोर हुनु हो ।
यस समस्याको समाधान खोज्दा केवल प्रहरी कारबाही वा कानुनी दण्डलाई मात्र अगाडि सार्नु पर्याप्त हुँदैन । मुख्य कुरा रोकथाम हो । परिवारले समय दिनुपर्छ, विद्यालयले जीवन-कौशल र नैतिक शिक्षामा जोड दिनुपर्छ र राज्यले कडा लागु पदार्थको आपूर्ति शृंखला नियन्त्रणमा कठोरता देखाउनुपर्छ । साथै, लतमा फसेकाहरूका लागि सहज उपचार र पुनर्स्थापनाको व्यवस्था अनिवार्य छ ।
सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा -कलिला विद्यार्थीलाई अपराधीको रूपमा होइन, संरक्षण र मार्गदर्शन चाहिने नागरिकको रूपमा हेर्नु जरुरी छ । सजायले डर त पैदा गर्न सक्छ, तर समाधान विश्वास, संवाद र समयमै सहयोगले मात्र सम्भव हुन्छ ।
आज हामीले यो संकटलाई गम्भीरतापूर्वक नलिने हो भने भोलि पछुताउने समय पनि रहने छैन । कलिला विद्यार्थी बचाउनु भनेको देशको भविष्य जोगाउनु हो ।
अध्यक्ष / प्रमुख प्रशिक्षक
चेतना नेपाल